Kindersmartwatch recyclen: waarom het zo moeilijk is

Fabrikanten zoals Xplora, GizmoPal en PTHTECHUS maken hun kindersmartwatches bewust moeilijk repareerbaar. Hoe doen ze dat? Door speciale schroefjes te gebruiken die je niet in de gewone gereedschapskist vindt. Door onderdelen vast te lijmen in plaats van te klikken. En door geen reserveonderdelen te verkopen aan consumenten.

Neem de populaire Xplora X5 Play. Gebarsten scherm? Pech gehad. Het bedrijf verkoopt geen losse schermen en er zijn geen officiële reparatiecentra in Nederland. “Stuur hem op voor 89 euro reparatie,” zeggen ze. Maar een nieuwe kost maar 149 euro. Raad eens wat ouders kiezen?

Dit heet ‘geplande veroudering’ en het is geen toeval. Fabrikanten verdienen meer aan nieuwe verkopen dan aan reparaties. Samsung doet het, Apple ook. Maar bij kindersmartwatches is het extra pijnlijk omdat kinderen er ruwer mee omgaan. Een gebarsten scherm of losse band betekent direct afval.

De EU probeert dit tegen te gaan met het ‘recht op reparatie’, maar kindersmartwatches vallen er nog niet onder. Tot die tijd zitten we opgescheept met wegwerpgadgets die eigenlijk prima te repareren zouden moeten zijn.

Wist je dat in elke kindersmartwatch ongeveer 30 verschillende materialen zitten? Lithium voor de batterij, kobalt voor de elektronica, zeldzame aardmetalen voor de sensoren. Deze materialen komen vaak uit landen waar kinderarbeid en milieuvervuiling aan de orde van de dag zijn.

Een gemiddelde kindersmartwatch bevat ongeveer 0,3 gram lithium. Klinkt weinig? In Nederland gooien we jaarlijks naar schatting 2 miljoen kindersmartwatches weg. Dat is 600 kilo lithium dat verloren gaat. Genoeg voor 12.000 nieuwe batterijen.

Nog erger zijn de zeldzame aardmetalen zoals neodymium en dysprosium. Deze zitten in de trilmotor en luidsprekers. China controleert 80% van de wereldvoorraad. Door ze weg te gooien maken we onszelf nog afhankelijker van deze ene leverancier.

Het plastic van de band en behuizing is vaak een mix van verschillende soorten. Dat maakt recycling extra moeilijk. Veel recyclingbedrijven kunnen deze ‘cocktail’ van materialen niet scheiden. Het eindigt dan bij de verbrandingsoven in plaats van als grondstof voor nieuwe producten.

Eerlijk gezegd is het een verspilling van gigantische proporties. Materialen die miljoenen jaren geleden ontstonden, verdwijnen binnen twee jaar in de vuilnisbak.

Gelukkig zijn er wel mogelijkheden om je kapotte kindersmartwatch verantwoord weg te doen. Je moet alleen weten waar je moet zijn. De gewone elektronicacontainer bij de supermarkt is vaak te klein en niet geschikt voor complexe apparaten.

Wij raden deze opties aan:

• Mediamarkt en Coolblue nemen oude smartwatches gratis in, ook als je er geen nieuwe koopt
• Gemeentelijke milieustraten hebben speciale e-waste containers voor kleine elektronica
• PostNL Pakketten winkels werken samen met Wecycle voor gratis inlevering
• Stichting OPEN recyclet specifiek smartwatches en kan zeldzame materialen terugwinnen

Belangrijk: haal eerst alle persoonlijke gegevens van de watch. Reset hem naar fabrieksinstellingen en koppel hem los van je telefoon. Sommige watches bewaren locatiegegevens van je kind.

Een geheim: bel van tevoren even naar je lokale reparatiewinkel. Sommige kunnen onderdelen hergebruiken of doorverkopen aan hobbyisten. Vooral de bandjes zijn vaak nog prima bruikbaar.

Nog beter is natuurlijk voorkomen. Koop een hoesje, kies bewust voor merken die reparatie ondersteunen (helaas zijn dat er nog weinig), en overweeg of je kind echt een smartwatch nodig heeft. Soms is een gewoon horloge met een mooie band net zo leuk.